Bil Eki Nedir? Toplumsal Cinsiyet ve Dilin Kesişimindeki Bir Kavram Herkesin hayatında bir şekilde karşılaştığı, ancak çoğu zaman tam anlamıyla üzerine düşünmediği bir konu var: dil. Dil, toplumsal normların, değerlerin, kimliklerin ve ilişkilerin dışa vurumudur. Fakat dil sadece iletişimi sağlamak için değil, aynı zamanda toplumsal yapıyı şekillendiren, bireylerin birbirleriyle ve toplumla olan ilişkilerini belirleyen bir araçtır. Bu bağlamda, dildeki küçük ama önemli bir kavramı ele alacağım: Bil eki. “Bil eki”nın ne olduğunu anlamak için, önce dilin ve toplumsal yapının nasıl iç içe geçtiğini görmek gerekiyor. Bizi anlamak isteyen birine, dilimizin sunduğu olanaklar üzerinden çok şey anlatabiliriz. Bil eki, Türkçede kelimenin…

Peygamberimizin Eşi Sevde Kimdir? Sevde binti Zem’a, Peygamber Efendimizin (s.a.v) eşlerinden biridir ve onun hayatına dair çok şey bilmesek de, arkasında oldukça derin izler bırakmış bir şahsiyet olarak tarihteki yerini almıştır. Bugün, onun kim olduğuna ve nasıl bir insan olduğuna dair birkaç satır yazarken, aslında kendi içimde sevda, sadakat ve güç gibi kavramların da nasıl şekillendiğini fark ediyorum. Çünkü Sevde’nin hayatı, sadece bir kadının hikayesini anlatmaz; aynı zamanda sevgi, sabır, fedakârlık ve insan olmanın ne demek olduğunu sorgulatan bir yolculuğa çıkarır bizi. Sevde’nin Hayatına Kısa Bir Bakış Peygamberimizin eşi Sevde kimdir diye sormaya başladığınızda, aslında ilk önce onun toplumdaki yerini…

Memura Yılda Kaç Kez Zam Yapılır? Farklı Bakış Açılarıyla İnceleme Giriş Memura yılda kaç kere zam yapılır? sorusu, özellikle devlet çalışanları arasında sıkça sorulan ve merak edilen bir konu. Her yıl, çeşitli politikalar ve ekonomik koşullar bu sorunun cevabını etkileyebiliyor. Ancak bu soruyu sadece ekonomik bir perspektiften ele almak eksik olur. Ben, hem mühendislik hem de sosyal bilimlere ilgi duyan bir genç yetişkin olarak, bu konuyu farklı açılardan değerlendirmeyi önemli buluyorum. İçimdeki mühendis, bu durumu sayılarla ve sistemle çözüme kavuşturmak isterken, içimdeki insan tarafı ise bu zammın memurların yaşamını nasıl etkilediğini merak ediyor. İçimdeki Mühendis: Ekonomik ve Teknik Perspektif Bir…

Davada Hasım Ne Demek? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış İstanbul’un kalabalık sokaklarında, her gün yüzlerce insanla karşılaşıyorum. Toplu taşıma, sabah işe gitmek için bindiğimiz metrobüs, bazen de ofisle eve dönüş yolculukları… Herkesin bir hikayesi var, her birinin farklı bir kimliği, farklı mücadeleleri. Peki, toplumsal hayatta her bireyin kim olduğunu, hangi kimliklerle var olduğunu anlamak bu kadar zorken, “davada hasım ne demek?” sorusunun cevabını verirken, işin içine toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi kavramlar girerse, ne olur? Belki de o kadar karmaşık değildir ama dikkatlice bakıldığında, hasım olmak, bir kavganın, bir mücadelenin içinde olmayı da anlatıyor.…

“90 Kaçıncı Vites?”: Kaynakların Kıtlığı, Seçimler ve Ekonomi Mekaniği Üzerine Bir Düşünce Denemesi Hayat bir otomobil gibidir; ancak insanın elindeki gaz pedalı ile vites kolu, hiçbir zaman sınırsız değildir. Kaynaklar… Yeterince yakıtımız, yeterince zamanımız, yeterince enerjimiz yoktur. Her “vites değişimi” — yani her seçim — bir dizi fırsat maliyeti, potansiyel kazanç ve risk getirir. “90 kaçıncı vites?” demek, aslında hepimizin sorduğu şu soru: Mevcut koşullar, beklentiler ve amaçlarla bu kadar “ivmeyi” gerçekten sürdürebilir miyiz? Ekonomik, toplumsal ve bireysel düzeyde bu sorunun anlamı ne? Aşağıda bu metaforu mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi açısından irdeleyerek; piyasa dinamikleri, kamu politikaları ve toplumsal refah üzerindeki etkilerini…

Aktif ve Pasif Nedir? Tartışmaya Açık Bir Analiz İzmir’de yaşayan, sosyal medyada sürekli aktif olan biriyim. Haliyle, her konuda fikir beyan etmeyi seven, kafasında sürekli sorular taşıyan biriyim de. Bugün de, özellikle dil bilgisi açısından çok derinlere inmeden, aktif ve pasif olmanın ne anlama geldiğine bakalım. Ama merak etmeyin, ne öğretici, ne de sıkıcı bir yazı olacak. Çünkü bu yazıda aktif ve pasif kavramlarını biraz daha özgür bir açıdan ele alacağım. Evet, buradaki “aktif” kelimesi, sadece dil bilgisiyle ilgili değil, hayatla ilgili bir duruşu da ifade ediyor. Hazır olun, biraz cesurca ve eleştirel bir dil kullanacağım. Aktif: Her Şeyin Kontrolünde…

Taze Balığın Gözleri Parlak mı? Hayırsa Neden Hâlâ Aldanıyoruz? Ben net söylüyorum: balığın gözünü tek ölçüt olarak almak hem safça hem de tüketici haklarına aykırı. Gözlerin parlak ve şeffaf olması tazeliğin güçlü bir işareti olabilir ama bu tek doğru kriter değildir — ve bugün market raflarında “parlak göz” üzerinden satılan taze imajının arkasında hem doğanın hem de piyasanın hileleri var. Bunu söylemek tartışma yaratacaksa, o zaman tartışalım. Göz parlatma efsanesi basit bir bilgi kısır döngüsünden doğdu. İnsan gözü görsel ipuçlarına güvenir; parlak, bombe göz “canlılık” çağrışımı yapar. Balıkçılar, tezgâh sahipleri ve müşteriler de yıllardır bu görsel kısayol yüzünden karar veriyor:…

Kampüs Nedir, Ne İşe Yarar? Günümüzde “kampüs” kelimesi sıkça kullanılıyor: sosyal medya paylaşımlarında, üniversite tercihlerinde ve şehir planlamasıyla ilgili metinlerde karşımıza çıkıyor. Peki, aslında bu kelime neyi ifade ediyor ve fiziksel ya da zihinsel olarak ne işe yarıyor? Bu yazıda, terimin tarihsel kökenlerinden başlayarak günümüzdeki akademik tartışmalarına kadar bir analiz sunuyorum. Tarihsel Arka Planı “Kampüs” sözcüğü, İngilizce “campus” kelimesinden Türkçeye geçmiş olup, Türk Dil Kurumu’na göre en yaygın anlamıyla “yerleşke” anlamındadır. ([Mynet][1]) Bu yerleşke, bir yükseköğretim kurumunun binalarının, sosyal tesislerinin, öğrenci yurtlarının, yeşil alanlarının bir araya geldiği geniş bir alanı ifade eder. ([Sorumatik][2]) Tarihsel olarak bakıldığında, kampüs fikri modern üniversitelerle…

1 Top Kafes Teli Kaç Metre? Tarihsel Bir İnceleme 1. Giriş: Bir Tarihçinin Gözünden Bir tarihçi için bazen en basit gibi görünen bir soru, zamanla iç içe geçmiş toplumsal pratikleri ve ekonomik dönüşümleri anlamak için bir pencere açar. “1 top kafes teli kaç metre?” sorusu, ilk bakışta gündelik yaşamla ilgili bir teknik soru gibi görünebilir. Ancak, aslında bu basit soru, sanayi devriminin, üretim süreçlerinin evriminin ve hatta ticaretin dönüm noktalarının bir yansımasıdır. Bu yazıda, kafes telinin tarihsel bir anlam taşıyan üretim aracı olma yolculuğunu ve bunun zaman içindeki dönüşümünü inceleyeceğiz. Kafes teli, çoğu zaman tarımda, hayvancılıkta ve çeşitli inşaatlarda kullanılan…

Psikolojiye Göre İnsan Nedir? Felsefe, insanın doğasını ve varoluşunu anlamaya yönelik derin bir arayıştır. Sokrat’tan Descartes’a, Kant’tan Nietzsche’ye kadar felsefi düşünürler, insanın kim olduğunu, dünyadaki yerini ve varlık nedenini sorgulamışlardır. Psikoloji de benzer bir yolculuğa çıkarak, insanın içsel dünyasını ve davranışlarını anlamayı amaçlayan bir bilim dalıdır. Ancak psikoloji, insanı bir bütün olarak değil, daha çok bireysel, bilişsel, duygusal ve davranışsal yönleriyle ele alır. Peki, psikolojiye göre insan nedir? İnsan, sadece biyolojik bir varlık mı, yoksa zihinsel süreçlerin ve toplumsal etkileşimlerin ürünü müdür? Bu yazıda, insanın doğasına dair felsefi bir bakış açısı sunarak, psikolojinin etik, epistemolojik ve ontolojik perspektiflerden nasıl şekillendiğini…